Gall fod yn ddryslyd ac yn rhwystredig iawn i fod yn rhan o drafodaeth pan nad ydych yn deall yr iaith sy’n cael ei defnyddio. Mae’r adran hon yn esbonio rhai o’r termau a’r acronymau a ddefnyddir. Ei nod yw helpu rhieni a gofalwyr i ddeall beth sy’n cael ei drafod neu ei ysgrifennu am Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) eu plentyn neu eu person ifanc. 

AAA (SEN)

‘Anghenion Addysgol Arbennig’ (y cyfeirir atynt bellach fel ADY – Anghenion Dysgu Ychwanegol). Dywedir bod gan blentyn angen addysgol arbennig os oes ganddo/ganddi anawsterau dysgu sydd angen darpariaeth addysgol arbennig.

AB (FE)

Addysg Bellach’ (ôl-16).

ABICh (PSHE)

‘Addysg Bersonol, Iechyd a Chymdeithasol’.

ACEDd (SEAL)

‘Agweddau Cymdeithasol ac Emosiynol ar Ddysgu’.

ADC (MLD)

‘Anawsterau Dysgu Cymedrol.

ADHD

‘Anhwylder Diffyg Canolbwyntio a Gorfywiogrwydd’ – mae ADHD yn gasgliad o ymddygiadau problematig sy’n gysylltiedig ag anawsterau canolbwyntio, gan gynnwys anniddigrwydd a gorfywiogrwydd.

Adolygiad Blynyddol 

Yr Adolygiad o Ddatganiad o Anghenion Dysgu Ychwanegol sy’n rhaid i Awdurdod Lleol (ALl) ei gynnal o fewn 12 mis i wneud y datganiad ac yna’n flynyddol. 

ADP (SPLD) 

‘Anawsterau Dysgu Penodol’ mewn maes penodol o’r cwricwlwm. 

Adroddiad Adolygiad Blynyddol 

Adroddiad ysgrifenedig ar gynnydd, a gwblheir gan yr ysgol ar gyfer Cyfarfod Adolygu Blynyddol neu Gyfarfod Pontio. 

ADY 

Anghenion Dysgu Ychwanegol. 

ADD (SLT) 

‘Anawsterau Dysgu Difrifol’ – mae gan ddisgyblion sydd ag anawsterau dysgu difrifol namau deallusol neu wybyddol sylweddol. Gallant hefyd fod ag anawsterau o ran symudedd a chydsymudedd, cyfathrebu ac amgyffred a sgiliau dysgu hunangymorth. Bydd disgyblion sydd ag anawsterau dysgu difrifol angen cymorth ym mhob un o feysydd y cwricwlwm. 

ADDLl (PMLD) 

‘Anawsterau Dysgu Dwys a Lluosog’ yn ogystal ag anawsterau dysgu difrifol iawn, mae gan ddisgyblion anawsterau sylweddol eraill, fel anableddau corfforol, nam ar y synhwyrau neu gyflwr meddygol difrifol. Mae angen lefel uchel o gymorth oedolyn ar y disgyblion, ar gyfer eu hanghenion dysgu a hefyd ar gyfer eu gofal personol. 

ALl 

Awdurdod Lleol. 

ALlICh (SLCD) 

‘Anawsterau lleferydd, iaith a chyfathrebu’ gall y disgyblion fod ag anawsterau gydag iaith fynegiannol neu dderbyngar a/neu anawsterau prosesu. 

Amgylchedd Amlsynhwyraidd 

Lle (ystafell ddosbarth neu ystafell therapi fel arfer) lle caiff plant gyfle i ddysgu/derbyn gwybodaeth gan ddefnyddio’u synhwyrau i gyd. 

Amlddisgyblaethol 

Yn cynnwys gweithwyr proffesiynol o amrywiaeth o ddisgyblaethau (addysg, gofal cymdeithasol ac iechyd fel arfer). 

Anawsterau Dysgu 

Mae gan blentyn anawsterau dysgu os yw’n ei chael hi’n llawer anoddach i ddysgu na’r rhan fwyaf o blant o’r un oed. 

Apêl 

Apêl yw pan fyddwch yn dweud wrth Dribiwnlys (TAAAC) nad ydych yn cytuno â’r dewisiadau y mae eich Awdurdod Lleol wedi’u gwneud am addysg eich plentyn. Gallai hyn ymwneud â’r help sydd gennych yn yr ysgol neu’r ysgol y byddwch yn mynd iddi. Gall eich rhieni neu ofalwyr hefyd wneud apêl. 

ASA (ASD)/CSA (ASC) 

‘Anhwylder/Cyflwr Sbectrwm Awtistiaeth y term a ddefnyddir am ystod o anhwylderau sy’n effeithio ar ddatblygiad rhyngweithio cymdeithasol, cyfathrebu a dychymyg. 

Asesiad Craidd 

Os oes angen, gwneir hyn gan staff Gwaith Cymdeithasol o’r adran Gofal Cymdeithasol Plant yn dilyn Asesiad Cychwynnol. Mae’n asesiad manwl er mwyn edrych ar anghenion sylweddol plentyn/teulu o ran iechyd, anabledd corfforol neu broblemau ymddygiad sy’n gofyn am nifer o wahanol wasanaethau. Rhaid ei gwblhau o fewn 35 diwrnod gwaith. 

Asesiad Statudol 

Mae Asesiad Statudol yn weithdrefn ffurfiol, a lywodraethir gan y gyfraith (Deddf Addysg 1996) sy’n cynnwys casglu asesiadau manwl o Anghenion Dysgu Ychwanegol plentyn. Mae asesu’n gweithio orau pan fydd pawb dan sylw (rhieni, staff ysgol, gwasanaethau iechyd a chymdeithasol, seicolegwyr a staff eraill awdurdodau lleol), yn gweithio mewn partneriaeth er mwyn sicrhau’r canlyniad gorau i’r plentyn. 

Atgyfeiriad Gwasanaeth Unigol 

Cwblheir y ffurflen hon pan fydd gan blentyn un angen clir y gellir ei ddiwallu gan un gwasanaeth. 

Athro/Athrawes Gysylltiol Cyn Ysgol 

Athro/athrawes sydd â gwybodaeth a phrofiad arbenigol mewn Anghenion Dysgu Ychwanegol yn y Blynyddoedd Cynnar, a gyflogir gan yr Awdurdod Lleol i roi cyngor a chymorth i staff mewn lleoliadau Cyfnod Sylfaen ar gynhwysiant plant sydd ag ADY. Maent yn helpu ysgolion i gynllunio’r pontio i ddosbarth Derbyn ar gyfer y plant hyn. 

BESD 

‘Anawsterau Ymddygiadol, Emosiynol a/neu Gymdeithasol’. 

CAMHS 

‘Gwasanaeth(au) Iechyd Meddwl Plant a’r Glasoed’ gwasanaeth sy’n darparu help, cefnogaeth a gofal i blant a phobl ifanc sy’n dioddef o broblemau iechyd meddwl. 

Canolfan Adnoddau 

Darpariaeth arbenigol i blant sydd ag ADY syn gysylltiedig ag ysgol gynradd neu uwchradd brif ffrwd. 

Canolfan Adnoddau Dysgu (CAD) 

Mae Canolfan Adnoddau Dysgu yn ystafell ddosbarth mewn ysgol brif ffrwd sy’n darparu addysg ar gyfer disgyblion sydd ag anghenion cymhleth. 

Canolfannau Plant 

Mae Canolfannau Plant yn lleoedd lle gall plant o dan 5 oed a’u teuluoedd gael gwasanaethau integredig cyfannol di-dor a lle gallant gael cymorth gan dimau amlddisgyblaethol o weithwyr proffesiynol sy’n cynnig: gofal dydd llawn, addysg blynyddoedd cynnar, gwasanaethau iechyd plant a theuluoedd, gan gynnwys gwasanaethau cynenedigol, gwasanaeth allgymorth i rieni, gwasanaethau cymorth i deuluoedd, cymorth gwarchod plant ar gyfer plant a rhieni sydd ag anghenion arbennig a chysylltiadau effeithiol â’r Ganolfan Byd Gwaith. 

CAU (IEP) 

‘Cynllun Addysg Unigol ‘ (a fydd yn cael ei ddisodli gan y ‘Cynllun Datblygu (Addysg) Unigol’ – CD(A)U). Cyfres o dargedau dysgu tymor byr wedi’u gosod ar gyfer plentyn sydd ag Anghenion Dysgu Ychwanegol. Caiff hwn ei lunio fel arfer gan y CADY ac athrawon, ond dylid cynnwys rhieni a disgyblion bob amser. Dylid adolygu CD(A)U o leiaf ddwywaith y flwyddyn, ond mae adolygiad amlach yn aml yn briodol. 

CCB (PSP) 

Mae ‘Cynllun Cymorth Bugeiliol’ yn ymyriad yn yr ysgol sydd wedi’i gynllunio er mwyn cynorthwyo plant a phobl ifanc sydd ag anghenion gofal iechyd a/neu a all fod yn bryderus ac yn ffobig a/neu a allai fod mewn perygl o gael eu dadrithio drwy waharddiad cyfnod penodol neu waharddiad parhaol. Mae Cynllun Cymorth Bugeiliol wedi’i gynllunio i fod yn offeryn ymyrraeth tymor byr a adolygir yn rheolaidd. 

CCU (PCP) 

‘Cynllunio sy’n Canolbwyntio ar yr Unigolyn’. 

CDU (IDP) 

‘Cynllun Datblygu Unigol’. Mae Llywodraeth Cymru yn newid y ffordd y mae plant a phobl ifanc yn cael eu cefnogi mewn addysg. Un newid pwysig fydd cyflwyno’r ‘Cynllun Datblygu (Addysg) Unigol’ – CD(A)U. 

Cod Ymarfer AAA 

Canllaw i rieni, ysgolion ac Awdurdodau Lleol am yr help y gallant ei roi i blant sydd ag Anghenion Dysgu Ychwanegol. Mae’n rhaid i ysgolion, Awdurdodau Lleol a Gwasanaethau Cymdeithasol Plant roi sylw i’r Cod (h.y. rhaid iddynt beidio â’i anwybyddu) pan fyddant yn gweithio gyda phlentyn sydd ag Anghenion Dysgu Ychwanegol. 

Cod Ymarfer Hawliau Anabledd ar gyfer Ysgolion/Cod Ymarfer Hawliau Anabledd ar gyfer Darpariaeth Ôl-16 

Mae’r ddau’n egluro‘r dyletswyddau i osgoi gwahaniaethu ar sail anabledd mewn addysg. 

Crynodeb o’r Adolygiad Blynyddol 

Adroddiad ysgrifenedig a gwblheir gan yr ysgol yn cofnodi’r holl wybodaeth ac argymhellion o’r Cyfarfod Adolygu blynyddol ac a anfonnir at yr Awdurdod Lleol ar gyfer ei ystyried gan y Panel Cynghori ar Achosion. 

Cwricwlwm Cenedlaethol 

Yr hyn y mae’r Llywodraeth wedi penderfynu y bydd pob plentyn mewn ysgolion prif ffrwd yn ei ddysgu. 

Cydlynydd AAA (SENCo) 

(Cyfeirir ato bellach fel ‘Cydlynydd Anghenion Ychwanegol’ (CADY/ALNCo)). Aelod o staff ysgol neu leoliad addysg gynnar, sydd â chyfrifoldeb dros gydlynu darpariaeth Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) o fewn yr ysgol honno. 

Cydlynydd Anghenion Dysgu Ychwanegol (CADY/ALNCo) 

Aelod o staff ysgol neu leoliad addysg gynnar, sy’n gyfrifol am gydlynu darpariaeth Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) o fewn yr ysgol honno. 

Cyfarfodydd Panel 

Mae gan yr Awdurdod Lleol grŵp o weithwyr proffesiynol sy’n cyfarfod er mwyn edrych ar sut mae anghenion plant yn cael eu diwallu ac er mwyn bod yn sicr bod adnoddau’n cael eu defnyddio’n deg. 

Cyfnodau Allweddol 

Cyfnod Addysgol Blwyddyn Ysgol Oed
Amh Genedigaeth – 3 oed
Cyfnod Sylfaen Meithrin – Blwyddyn 2 3 – 7 oed
Cyfnod Allweddol 2  Blynyddoedd3 – 6 7 – 11 oed
Cyfnod Allweddol 3 Blynyddoedd 7 – 9 11 – 14 oed
Cyfnod Allweddol 4 Blynyddoedd 10 – 11 14 – 16 oed
Cyfnod Allweddol 5 Blynyddoedd 12 – 14 16 – 19 oed

 

Cyllid Dirprwyedig 

Mae pob ysgol yn derbyn ei chyllid gan y Llywodraeth Ganolog drwy’r Awdurdod Lleol yn ôl cyfres o fformiwlâu sy’n cael eu cyfrifo yn ôl nifer ac ystod oedran disgyblion pob ysgol. 

Cynhwysiant 

Addysgu plant sydd ag Anghenion Dysgu Ychwanegol mewn ysgolion prif ffrwd (lleol) lle bynnag y bo’n bosibl. 

Cynllun Pontio 

Cynllun a gaiff ei greu adeg pontio neu drosglwyddo o un cyfnod allweddol i’r llall. 

Cynorthwyydd Addysgu (CA/TA)/Cynorthwyydd Cymorth Dysgu (CCA/LSA)/Cynorthwyydd Cyffredinol (CC/GA) 

Person a gyflogir yn yr ysgol i gefnogi dysgu’r plant o dan gyfarwyddyd athro dosbarth. 

Cynorthwyydd Cymorth Dysgu (CCD/LSA) 

Cynorthwyydd sy’n darparu cymorth yn yr ysgol i ddisgyblion sydd ag Anghenion Dysgu Ychwanegol. Mae CCD yn gweithio dan gyfarwyddyd athro dosbarth fel y bo’n briodol. 

Datganiad Arfaethedig 

Datganiad drafft yw hwn, sy’n rhoi 15 diwrnod gwaith i rieni wneud sylwadau neu ofyn am addasiadau cyn i’r Datganiad Terfynol gael ei gyhoeddi. 

Datganiad o Anghenion Addysgol Arbennig 

Dogfen gyfreithiol sy’n nodi Anghenion Dysgu Ychwanegol plentyn a’r holl help ychwanegol y mae’n rhaid iddo ef neu hi ei gael. 

Datrys Anghytundeb 

Mae’n rhaid i Awdurdodau Lleol ddarparu trefniadau er mwyn helpu i atal neu ddatrys anghytundebau rhwng rhieni sydd â phlant sydd ag Anghenion Dysgu Ychwanegol a’r Awdurdod Lleol neu’r ysgol. Nid yw defnyddio’r gwasanaeth hwn yn effeithio ar hawl rhieni i apelio i’r Tribiwnlys AAA. 

Dechrau’n Deg 

Rhaglen gan Lywodraeth Cymru ar gyfer teuluoedd sydd â phlant sy’n 0 – 3 oed. 

Deddf Cydraddoldeb 

Daeth y Ddeddf Cydraddoldeb i rym ym mis Hydref 2010. Mae’n disodli deddfwriaeth flaenorol (megis Deddf Cysylltiadau Hiliol 1976 a Deddf Gwahaniaethu ar sail Anabledd 1995) ac yn sicrhau cysondeb o ran yr hyn sydd angen i chi ei wneud er mwyn gwneud eich gweithle yn amgylchedd teg ac er mwyn cydymffurfio â’r gyfraith. 

EOTAS 

‘Addysg Heblaw yn yr Ysgol’. 

Estyn 

Arolygiaeth Addysg a Hyfforddiant Cymru. Estyn yw Swyddfa Arolygiaeth Ei Mawrhydi dros Addysg a Hyfforddiant. 

Ffisiotherapydd 

Arbenigwr sy’n gweithio gyda phlant sydd ag anawsterau symud. Gallant gynghori rhieni ar ymarferion addas ar gyfer eu plant. 

Gwasanaeth Anghenion Synhwyraidd/Tîm Nam ar y Synhwyrau 

Tîm o staff addysgu, a rhai nad ydynt yn addysgu, cymwysedig, profiadol sy’n darparu cymorth arbenigol ar gyfer plant sydd â nam ar eu synhwyrau ac sy’n dioddef o broblemau synhwyraidd, gan gynnwys pobl fyddar/ddall. Mae gan y staff addysgu ystod eang o sgiliau er mwyn addysgu a chefnogi plant a theuluoedd o’r adeg y ceir diagnosis yn y blynyddoedd cynnar hollbwysig a thrwy gydol bywyd ysgol. 

Gwasanaeth Cymorth/Cynnal Ymddygiad 

Mae’r gwasanaeth hwn yn gweithio gydag ysgolion er mwyn cefnogi disgyblion sydd ag anawsterau ymddygiad difrifol.  

Gwasanaeth Cynhwysiant 

Yn gweithio mewn ysgolion er mwyn meithrin y capasiti i gynnwys plant gydag amrywiaeth o Anghenion Dysgu Ychwanegol ac yn darparu cymorth allgymorth ar gyfer plant a phobl ifanc unigol. 

Gwasanaeth Partneriaeth Rhieni (PPS) 

Yn darparu cefnogaeth a gwybodaeth i rieni/gofalwyr sydd â’u plant ag Anghenion Dysgu Ychwanegol. 

Gwasanaethau Allgymorth 

Gwasanaethau cymorth a ddarperir i ysgolion neu ddisgyblion gan weithwyr proffesiynol arbenigol: er enghraifft, darparu cymorth ar gyfer anawsterau cyfathrebu neu ymddygiadol. 

Gweithiwr Portage 

Gweithiwr Blynyddoedd Cynnar profiadol, wedi’i gyflogi gan yr Awdurdod Lleol i weithio gyda phlant 0-3 oed sydd ag anghenion ychwanegol sylweddol, a’u rhieni. Maent yn gweithio yn y cartref ac yn darparu rhaglenni er mwyn gwella datblygiad plant ifanc, gan gadw mewn cysylltiad â gweithwyr proffesiynol eraill. 

Gweithiwr Proffesiynol Arweiniol 

Un person sy’n gyfrifol am helpu’r plentyn a’r teulu drwy’r system addysg a gwneud yn siŵr eu bod yn cael y gwasanaethau iawn ar yr adeg iawn. 

Gweithredu gan yr Ysgol 

Pan fydd athro dosbarth neu athro pwnc, mewn cydweithrediad â’r CADY, yn nodi bod gan blentyn Anghenion Dysgu Ychwanegol sydd angen cyngor a/neu gymorth gan asiantaethau allanol, maent yn gweithredu drwy roi cymorth sy’n ychwanegol at, neu’n wahanol i’r cymorth a gaiff y rhan fwyaf o blant. 

Gweithredu yn y Blynyddoedd Cynnar 

Pan fydd lleoliad Blynyddoedd Cynnar yn nodi bod gan blentyn Anghenion Dysgu Ychwanegol, caiff camau eu cymryd drwy roi cymorth sy’n ychwanegol at neu’n wahanol i’r cymorth y mae’r rhan fwyaf o blant yn ei gael. 

Gweithredu yn y Blynyddoedd Cynnar a Mwy 

Pan fydd y lleoliad Blynyddoedd Cynnar yn nodi bod gan blentyn Anghenion Dysgu Ychwanegol sy’n gofyn am gyngor a/neu gymorth gan asiantaethau eraill. 

Gyrfa Cymru 

Gwasanaeth i helpu pawb sy’n 13 19 oed baratoi ar gyfer trosglwyddo neu bontio i waith a bywyd fel oedolyn. 

Lleoliadau Blynyddoedd Cynnar 

Pob darpariaeth addysg cyn ysgol megis dosbarthiadau meithrin ac ysgolion, meithrinfeydd dydd a grwpiau chwarae. 

Map Darpariaeth 

Map sy’n dangos y cymorth y mae’r ysgol/Awdurdod Lleol yn ei ddarparu ar gyfer eu disgyblion AAA, fel y gall rhieni ddeall yn well pa gymorth sydd ar gael, pryd ac ym mhle. 

Mentor neu Fentor Dysgu

Oedolyn neu ddisgybl hŷn sy’n gysylltiedig â phlentyn er mwyn rhoi cymorth ar draws nifer o feysydd megis dysgu neu ymddygiad.

Monitro 

Asesiad parhaus o waith, cynnydd, gwariant neu gyflawniad. 

Nam ar y Clyw (HI) 

Mae disgyblion sydd â nam ar eu clyw yn amrywio o golli clyw i rai sy’n hollol fyddar. 

NG (VI) 

‘Nam ar y Golwg’ ystod o anawsterau o olwg rhannol i ddallineb. 

Nifer Derbyn Cyhoeddedig 

Yn cyfeirio at y nifer o ddysgwyr y gall yr ysgol ei dderbyn i’r grŵp oedran perthnasol mewn unrhyw flwyddyn unigol. 

Nodyn yn lle Datganiad 

Dogfen sy’n disgrifio Anghenion Dysgu Ychwanegol eich plentyn, sy’n egluro pam nad oes angen Datganiad ac sy’n nodi’r hyn y dylid ei wneud i helpu eich plentyn. 

NS (SI) 

Nam ar y Synhwyrau 

Paediatregydd 

Meddyg sy’n arbenigo yn anghenion babanod a phlant. 

Seiciatrydd 

Meddyg sy’n helpu pobl sy’n cael anawsterau gyda’r ffordd y maent yn teimlo ac yn ymddwyn. Mae seiciatryddion plant yn arbenigo mewn helpu plant. 

Seicolegydd Addysgol (Seic Add)  

Mae ganddynt radd gyntaf mewn seicoleg a chymhwyster ôl-raddedig mewn Seicoleg Addysgol. Maent yn cynnig cyngor a chymorth arbenigol i ddisgyblion, ysgolion, rhieni ac asiantaethau eraill. Mae’r gwasanaeth yn chwarae rhan bwysig yn y broses o Asesu Statudol a gall gyfrannu at y broses o gynllunio ar gyfer Pontio a rhai Adolygiadau Blynyddol. 

Swyddog Achos 

Y swyddog Awdurdod Lleol a enwir, sy’n cydlynu’r broses Asesu Statudol a chynnal datganiadau. Y Swyddog Achos yw’r cyswllt cyntaf yn yr Awdurdod Lleol i ateb cwestiynau a phryderon rhieni ynglŷn â datblygiad Asesiad Statudol neu Ddatganiad eu plentyn. 

Swyddog ALl a Enwir 

(gweler hefyd Swyddog Achos): swyddog yn yr Awdurdod Lleol a fydd yn ymdrin ag achos eich plentyn ac a fydd yn siarad â chi os oes gennych unrhyw ymholiad neu bryder. 

Swyddog Cefnogi Disgyblion (PSO) 

Yn cynnig cymorth arbenigol i rieni ac ysgolion ar les a phresenoldeb disgyblion. Maent yn gweithio gydag asiantaethau eraill er mwyn hyrwyddo presenoldeb a lles. Maent yn gyfrifol am sicrhau bod plant o oedran ysgol statudol yn mynychu’r ysgol. 

TAT (TAF) 

Mae ‘Tîm o Amgylch y Teulu’ (TAT) yn ffordd o weithio sy’n dod ag ystod eang o weithwyr proffesiynol at ei gilydd i weithio gyda theuluoedd er mwyn eu helpu i fynd i’r afael â’r amrywiaeth o heriau y maent yn eu hwynebu. 

Teuluoedd yn Gyntaf (TyG/FF) 

Rhaglen gan Lywodraeth Cymru yw Teuluoedd yn Gyntaf sy’n darparu systemau a chymorth amlasiantaeth i deuluoedd. 

TG/TGCH 

‘Technoleg Gwybodaeth’ (a elwir weithiau yn dechnoleg gwybodaeth a chyfathrebu).

Tîm Amlasiantaeth 

Gweithwyr proffesiynol o wahanol arbenigeddau (iechyd/addysg/gofal cymdeithasol/sefydliadau gwirfoddol) sy’n gweithio gyda’i gilydd er lles eich plentyn. 

Timau Ardal 

Ad-drefnu staff er mwyn gwneud gwaith mewn ffordd amlddisgyblaethol mewn ardaloedd daearyddol penodol. 

Tribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru (TAAAC/SENTW) 

Corff annibynnol o fewn y Gwasanaeth Tribiwnlys sy’n gwrando apeliadau gan rieni yn erbyn penderfyniadau Anghenion Dysgu Ychwanegol ar asesiadau a Datganiadau. Ers mis Medi 2002, mae rhieni wedi gallu cyflwyno apêl yn erbyn ysgol os oes problem ynglŷn â gwaharddiadau cyfnod penodol, neu os yw rhiant/gofalwr y plentyn yn teimlo bod gwahaniaethu wedi bod yn erbyn eu plentyn oherwydd ei anabledd. Mae penderfyniad y Tribiwnlys yn rhwymo’r ddau barti i’r apêl. 

Therapydd Galwedigaethol (OT) 

Gweithiwr proffesiynol a gyflogir gan yr Ymddiriedolaeth Iechyd i weithio gyda’r plentyn, y rhieni a’r athrawon. Mae Therapyddion Galwedigaethol yn defnyddio technegau therapiwtig (cynghori ar gyfarpar ac addasiadau amgylcheddol lle bo’n briodol) i wella gallu plentyn i gael mynediad i’r cwricwlwm dysgu a ffisegol. 

ThILl (SLT) 

‘Therapydd Iaith a Lleferydd’ yn helpu plant sydd ag anawsterau iaith, lleferydd a chyfathrebu. 

Uned 

(gweler Canolfan Adnoddau). Fe’i gelwir hefyd yn Uned Cyfeirio Disgyblion a Canolfan Adnoddau Dysgu, CAD/LRC. 

Uned Cyfeirio Disgyblion 

Yn darparu addysg i ddisgyblion sydd wedi’u gwahardd neu i eraill a all fod allan o’r ysgol am wahanol resymau. 

Y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol 

Mae’r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol (EHRC) yn gorff cyhoeddus anadrannol ym Mhrydain Fawr a sefydlwyd gan y Ddeddf Cydraddoldeb 2006 ac a ddaeth i rym ar 1 Hydref 2007. Mae’r Comisiwn yn gyfrifol am hyrwyddo a gorfodi cyfreithiau cydraddoldeb a pheidio â gwahaniaethu yng Nghymru, Lloegr a’r Alban. Cymerodd gyfrifoldeb dros dri Chomisiwn blaenorol: y Comisiwn Cydraddoldeb Hiliol, y Comisiwn Cyfle Cyfartal (a oedd yn ymdrin â chydraddoldeb rhywiol) a’r Comisiwn Hawliau Anabledd. Mae hefyd yn gyfrifol am agweddau eraill ar gydraddoldeb: oedran, cyfeiriadedd rhywiol a chrefydd neu gred. Fel sefydliad hawliau dynol cenedlaethol, mae’n ceisio hyrwyddo a diogelu hawliau dynol ym Mhrydain Fawr. 

Ymwelydd Iechyd 

Nyrs gymwysedig a gyflogir gan y Gwasanaeth Iechyd ac sy’n rhoi cyngor ar iechyd cyffredinol plant a phroblemau iechyd penodol ac sydd â chyfrifoldeb penodol am fonitro cynnydd plentyn a chynghori’r rhieni pan fo angen. 

Ysgol a Gynhelir 

Ysgol wladol yn cynnwys ysgolion cymunedol, sefydledig a gwirfoddol yn ogystal ag ysgolion arbennig cymunedol ac arbennig sefydledig. 

Ysgol Arbennig 

Ysgol sydd wedi’i threfnu’n arbennig er mwyn gwneud darpariaeth addysgol arbennig ar gyfer disgyblion sydd ag Anghenion Dysgu Ychwanegol a Datganiadau na ellir diwallu eu hanghenion mewn ysgol brif ffrwd. 

Ysgol Prif Ffrwd 

Ysgol a gynhelir gan Awdurdod Lleol nad yw’n ysgol arbennig (h.y. ysgol gyffredin). Ysgolion prif ffrwd yw mwyafrif yr ysgolion ac maent yn cynnwys ysgolion Babanod, Iau, Cynradd ac Uwchradd. 

Cefnogaeth Leol yng Ngorllewin Cymru

Mae’r Gwasanaethau Partneriaeth Rhieni yn rhoi cymorth a chyngor i rieni sydd â’u plant ag Anghenion Dysgu Ychwanegol. Mae gwybodaeth a chyngor ar gael gan dîm penodol sy’n darparu gwybodaeth gywir a niwtral.