Mae pontio’n amser o newid. I blant a phobl ifanc sydd ag ADY, mae angen cynllunio’n ofalus ar gyfer pontio. Dylai eich plentyn neu berson ifanc fod yn ganolbwynt y broses hon, a dylid cynnwys rhieni a gofalwyr hefyd ymhob cam o’r broses.

Beth yw pontio?

Mae pontio’n golygu symud o un cyfnod addysg i gyfnod arall. Weithiau mae hyn yn golygu symud ysgol neu leoliad.

Mae pontio’n gyfnod o newid. I blant a phobl ifanc sydd ag ADY, mae angen cynllunio’n ofalus ar gyfer pontio. Dylai eich plentyn neu berson ifanc fod yn ganolbwynt y broses hon. Dylech chi hefyd gael eich cynnwys ym mhob cam o’r broses.

Mae’n bosibl i rieni ofyn am gyngor gweithwyr cymorth proffesiynol wrth i blant symud o un cyfnod i gyfnod arall; gallai’r gweithwyr hyn gynnwys:

  • Athrawon ymgynghorol/arbenigol
  • Ymwelydd iechyd
  • Therapydd (galwedigaethol/ffisiotherapi ac iaith a lleferydd)
  • Arweinydd lleoliad blynyddoedd cynnar
  • Athro dosbarth
  • Cydlynydd Anghenion Dysgu Ychwanegol
  • Gweithiwr proffesiynol awdurdod lleol
  • Swyddog Partneriaeth Rhieni

Gallwch ofyn am gyfarfod cynllunio pontio, neu drefnu i ymweld â lleoliad – gweler ein tudalen “Dewis Ysgol” am fwy o wybodaeth.

Dyma dabl yn dangos y gwahanol ‘Gyfnodau Ysgol’ y mae plant a phobl ifanc yn symud drwyddynt:  

Cyfnod Addysgol Oed Plentyn Math o ysgol neu leoliad
Blynyddoedd Cynnar (BC) 0 – 3 oed Cyn ysgol neu feithrinfa ddewisol
Cyfnod Sylfaen (CS) 3 – 7 oed Babanod, Paratoadol, neu Gynradd
Cyfnod Allweddol 2 (CA2) 7 – 11 oed Cynradd
Cyfnod Allweddol 3 (CA3) 11 – 14 oed Uwchradd
Cyfnod Allweddol 4 (CA4) 14 – 16 oed Uwchradd – blynyddoedd TGAU
Cyfnod Allweddol 5 16 – 19 oed Chweched Dosbarth, Uwchradd, Coleg Addysg Bellach, Lleoliad Seiliedig ar Waith

Pontio Blwyddyn 9

Yn y Cod Ymarfer AAA, mae Pontio hefyd yn cyfeirio at y trawsnewid ym mywyd person ifanc i fywyd oedolyn, ar gyfer disgyblion o Flwyddyn 9 ymlaen.

Mae gadael yr ysgol a symud ymlaen i fywyd oedolyn yn gallu bod yn amser pryderus i bob person ifanc a’u teuluoedd. I ddisgyblion sydd â datganiadau o anghenion addysgol arbennig (AAA), mae system gynllunio a phrotocol pontio ar gael i helpu sicrhau bod y pontio hwnnw’n digwydd mor llyfn â phosibl.

Dylid ystyried y pwyntiau canlynol ar gyfer pobl ifanc wrth Gynllunio ar gyfer Pontio:

Y Person Ifanc:

  • Dylai dymuniadau a theimladau’r person ifanc fod yn Ganolbwynt eu cynllun
  • Beth yw gobeithion a dyheadau’r person ifanc ar gyfer y dyfodol? Sut y gellir gwireddu’r rhain?
  • Sut y gellir annog y person ifanc i gyfrannu at eu cynllun?
  • Dylid ystyried dulliau cyfathrebu eraill, os oes angen hynny.
  • Beth sy’n gweithio’n dda a beth sydd ddim yn gweithio’n dda iddynt ar hyn o bryd?

Y Rhieni:

  • Beth yw gobeithion a dyheadau’r rhieni/gofalwyr ar gyfer bywyd y person ifanc fel oedolyn?
  • Sut y gall y rhieni/gofalwyr barhau i gyfrannu at ddatblygiad sgiliau eu person ifanc?

Y Gweithwyr Proffesiynol:

Bydd gan Gyrfa Cymru rôl flaenllaw wrth sicrhau bod yr elfennau o’r cynllun pontio sy’n ymwneud â throsglwyddiad y person ifanc i ddysgu pellach neu waith yn cael eu gweithredu.

Mae’n bosibl y bydd Gyrfa Cymru’n ymweld â’r ysgol a dylent gyfweld y person ifanc ynghylch eu gobeithion ar gyfer y dyfodol os ydynt yn bwriadu gadael yr ysgol yn 16 oed. Dylai’r person ifanc a’u rhieni/gofalwyr ymweld â choleg(au) lleol i weld os ydynt yn addas ar gyfer eu hanghenion a meddwl hefyd am brofiad gwaith.

Ar gyfer pobl ifanc sydd ag anghenion mwy, bydd yn hanfodol darganfod beth yw’r dewisiadau sydd ar gael gan eu bod yn fwy cyfyng.

Bydd yn ddefnyddiol i bob rhiant a pherson ifanc siarad ag eraill sydd wedi bod drwy’r broses. Edrychwch ar y ddolen i’ch Ardal Leol am fwy o wybodaeth am grwpiau cymorth.

Cyfleoedd Ôl-ysgol ar gyfer Pobl Ifanc sydd ag ADY

Bydd proses cynllunio pontio lwyddiannus yn helpu i wella dealltwriaeth o’r cyfleoedd sydd ar gael i bobl ifanc wedi iddynt adael yr ysgol. Mae’n bosibl i bobl ifanc adael yr ysgol yn gyfreithlon ar ddiwedd Mehefin y flwyddyn ysgol y byddant yn cael eu penblwydd yn 16.

O hynny ymlaen, gallant fel rheol wneud eu penderfyniadau eu hunain ynghylch beth y maent eisiau ei wneud. Fodd bynnag, bydd rhai angen cymorth wrth iddynt wneud cynlluniau. Dyma’r prif opsiynau Ôl-16:

  • Mae aros yn yr ysgol yn gallu darparu llawer o gyfleoedd ac yn gallu bod yn ddewis cadarnhaol. Mae rhai pobl ifanc yn gallu aros yn yr ysgol hyd nes eu bod yn 19 oed. Bydd y cynghorydd o Gyrfa Cymru yn gallu rhoi gwybodaeth fanwl i chi am y cyrsiau a’r cymwysterau sydd ar gael yn lleol.
  • Mynychu coleg addysg bellach lleol tra’u bod yn byw adref yw’r cam nesaf yn aml. Mae colegau’n gallu cynnig ystod eang iawn o gyrsiau ar lefelau gwahanol, yn rhai academaidd a rhai sy’n gysylltiedig â gwaith, yn rhan amser neu’n llawn amser. Mae nifer o gyrsiau wedi’u cynllunio er mwyn paratoi pobl ifanc ar gyfer bywyd fel oedolyn drwy gynnig nifer o gyrsiau blasu galwedigaethol, y cyfle i ennill cymwysterau a gwella’u sgiliau mathemateg, Cymraeg/Saesneg a chyfathrebu. Mae rhai myfyrwyr yn aros yn eu coleg lleol hyd nes eu bod yn 25 oed.
  • Colegau preswyl arbennig – Mae’n bosibl i bron pob Person Ifanc sydd ag Anghenion Dysgu Ychwanegol a/neu anableddau fynd i’w coleg lleol. Os nad oes coleg lleol sy’n gallu diwallu anghenion Person Ifanc, bydd yr ysgol arbennig ar y cyd â Gofal Cymdeithasol a’r Cynghorydd Gyrfa yn cydweithio er mwyn ystyried y ddarpariaeth arbenigol fwyaf priodol.
  • Bydd addysg uwch yn opsiwn i rai pobl ifanc sydd â’u gallu academaidd yn eu galluogi i gael mynediad i gyrsiau sydd ar gael. Gallai hyn fod mewn prifysgol, coleg neu ar ffurf dysgu o bell.
  • Cyflogaeth a Hyfforddiant gyda Chymorth – Mae’n bosibl i berson ifanc gael mynediad i fyd gwaith drwy raglen cyflogaeth neu hyfforddiant gyda chymorth. Mae nifer o gyrff sy’n gallu eu helpu i ganfod cyfleoedd mewn sefyllfaoedd gwaith go iawn. Gall llawer o’r rhaglenni hyn arwain at gymwysterau galwedigaethol a gaiff eu cydnabod yn genedlaethol.
  • Cyflogaeth – Cyfran fach yn unig o bobl ifanc sy’n mynd i gyflogaeth yn syth o’r ysgol. Os mai dyma’r opsiwn mwyaf priodol, bydd cynghorwr Gyrfa Cymru yn gallu eich helpu gyda sgiliau chwilio am swydd.
  • Mae’n bosibl mai cyfleoedd Gwasanaeth Dydd yw’r opsiwn mwyaf priodol ar gyfer rhai pobl ifanc. Mae’r rhain fel rheol yn cael eu trefnu mewn mannau lle all bobl ifanc sydd ag anabledd dysgu ymgymryd â phob math o weithgareddau dydd diddorol (yn aml allan o’r ganolfan ddydd ac yn y gymuned leol). Fan hyn, gallant wneud ffrindiau newydd, ennill eu hannibyniaeth eu hunain a dod yn aelod gwerthfawr o’r gymuned. Gwasanaethau cymdeithasol yr Awdurdod Lleol neu gyrff gwirfoddol sydd fel rheol yn darparu gwasanaethau dydd.

Cefnogaeth Leol yng Ngorllewin Cymru

Mae’r Gwasanaethau Partneriaeth Rhieni yn rhoi cymorth a chyngor i rieni sydd â’u plant ag Anghenion Dysgu Ychwanegol. Mae gwybodaeth a chyngor ar gael gan dîm penodol sy’n darparu gwybodaeth gywir a niwtral.