Gall eich plentyn neu berson ifanc fod â sbectrwm eang o Anghenion Dysgu Ychwanegol, a gall y rhain newid dros gyfnod o amser. Yn aml mae’r meysydd angen yn gorgyffwrdd, neu mewn rhai achosion mae anghenion eich plentyn yn ymwneud yn uniongyrchol ag un maes dysgu penodol. Yn gyffredinol, bydd gan blant a phobl ifanc anghenion sydd mewn o leiaf un o bedwar maes, a bydd gan llawer o blant anghenion cysylltiedig. Mae’r adran hon yn disgrifio’r gwahanol fathau o Anghenion Dysgu Ychwanegol.

Cyfathrebu a rhyngweithio

Mae plant a phobl ifanc sydd ag Anghenion Llefaredd, Iaith a Chyfathrebu (SLCN) yn cael anhawster cyfathrebu ag eraill. Gall hyn fod oherwydd eu bod yn ei chael hi’n anodd dweud beth y maent eisiau’i wneud, deall beth sy’n cael ei ddweud wrthynt neu am nad ydynt yn deall nac yn defnyddio rheolau cymdeithasol cyfathrebu. Mae proffil bob plentyn sydd ag SLCN yn wahanol ac yn gallu newid dros gyfnod o amser. Gallant fod yn cael trafferthion gydag un, rhai neu bob agwedd wahanol o lefaredd, iaith a chyfathrebu cymdeithasol ar adegau gwahanol yn ystod eu bywydau.

Mae plant a phobl ifanc sydd ag Anhwylder Spectrwm Awtistiaeth, yn cynnwys Syndrom Asperger ac Awtistiaeth, yn debygol o wynebu anawsterau penodol o safbwynt rhyngweithiad cymdeithasol. Mae’n bosib eu bod hefyd yn cael anawsterau gydag iaith, cyfathrebu a dychymyg, sy’n gallu effeithio ar y ffordd y maent yn ymwneud ag eraill.

Gwybyddiaeth a dysgu

Gall plant a phobl ifanc fod angen cefnogaeth o safbwynt anawsterau dysgu pan fyddant yn dysgu ar raddfa arafach na’u cyfoedion, hyd yn oed gyda gwahaniaethu* addas. Mae anawsterau dysgu’n ymwneud ag amrywiaeth eang o anghenion, yn cynnwys Anawsterau Dysgu Cymedrol (ADC/MLD), Anawsterau Dysgu Difrifol (ADD/SLD), lle mae’n debygol y bydd ar y plant angen cefnogaeth ym mhob maes o fewn y cwricwlwm ac anawsterau sy’n gysylltiedig â symudedd a chyfathrebu, hyd at Anawsterau Dysgu Dwys a Lluosog (ADDLl/PMLD), lle mae plant yn debygol o fod yn wynebu anawsterau dysgu cymhleth yn ogystal ag anabledd corfforol neu amhariad synhwyraidd.

Mae Anawsterau Dysgu Penodol (ADP/SpLD) yn effeithio ar un neu fwy agwedd benodol o ddysgu. Mae’n cynnwys amrywiaeth o gyflyrau megis dyslecsia, dyscalcwlia and dyspracsia.

*Nid yw pob plentyn yn datblygu ar yr un cyflymder. Mae dysgu’n rhwydd i rai ac felly maent yn datblygu’n gynt; mae eraill yn cael trafferthion gydag ambell dasg neu sgil ac yn datblygu’n arafach. Felly, bydd gwaith sy’n addas ar gyfer ei lefel neu ei allu ef/hi yn cael ei osod ar gyfer pob plentyn. Gelwir hyn yn Ddysgu ‘Gwahaniaethol’.

Anawsterau cymdeithasol, emosiynol ac iechyd meddwl

Gall plant a phobl ifanc wynebu amrywiaeth eang o anawsterau cymdeithasol ac emosiynol sy’n amlygu’u hunain mewn llawer o ffyrdd. Gall y rhain gynnwys bod yn encilgar neu’n ynysig, yn ogystal ag arddangos ymddygiad heriol, aflonyddgar neu gythryblus. Gall ymddygiadau o’r fath adlewyrchu anawsterau iechyd meddwl sylfaenol, yn cynnwys gorbryder neu iselder, hunan-niweidio, camddefnyddio sylweddau, anhwylderau bwyta neu symptomau corfforol na ellir eu hegluro’n feddygol. Gall fod gan blant a phobl ifanc eraill anhwylderau megis anhwylder diffyg canolbwyntio, anhwylder diffyg canolbwyntio a gorfywiogrwydd neu anhwylder ymlyniad.

Anghenion synhwyraidd a / neu gorfforol

Mae angen darpariaeth addysgol ychwanegol ar rai plant a phobl ifanc am fod ganddynt anabledd sy’n eu rhwystro neu’n amharu ar eu defnydd o’r adnoddau addysgol cyffredinol sy’n cael eu darparu. Gall yr anawsterau yma fod yn ymwneud ag oed ac yn newid dros gyfnod o amser. Bydd llawer o blant a phobl ifanc sydd â Nam ar y Golwg (NG/VI), Nam ar y Clyw (HI) neu Nam Amlsynhwyraidd (MSI) angen cefnogaeth arbenigol a/neu offer er mwyn cael mynediad i’w dysgu, neu gefnogaeth sefydlu*. Mae gan blant a phobl ifanc sy’n dioddef o MSI gyfuniad o anawsterau gweledol a chlywedol.

*Mae angen offer a chefnogaeth ychwanegol barhaus ar blant a phobl ifanc sydd ag Anabledd Corfforol er mwyn gallu cael mynediad at yr holl gyfleoedd sydd ar gael i’w cyfoedion.

Cefnogaeth Leol yng Ngorllewin Cymru

Mae’r Gwasanaethau Partneriaeth Rhieni yn rhoi cymorth a chyngor i rieni sydd â’u plant ag Anghenion Dysgu Ychwanegol. Mae gwybodaeth a chyngor ar gael gan dîm penodol sy’n darparu gwybodaeth gywir a niwtral.