Gall fod nifer o weithwyr proffesiynol yn ymwneud â’ch plentyn neu berson ifanc os oes ganddynt Anghenion Addysg Ychwanegol. Mae’r adran hon yn cyfeirio at rai ohonynt. Mae modd i chi gael gwybodaeth bellach am eich Ardal Leol drwy glicio ar yr adran ar gyfer eich Awdurdod Lleol.

Gweithwyr Proffesiynol ac Asiantaethau sy’n cefnogi plant a phobl ifanc sydd ag Anghenion Addysg Arbennig

Mae amryw o weithwyr proffesiynol yn cyfarfod yn gyson gyda Chydlynydd Anghenion Addysg Ychwanegol ysgolion lleol. Maent yn gweithio’n agos gyda staff yr ysgol i ddarparu cyngor ynglŷn â gweithio gyda phlant unigol; mae’n bosib y byddant yn darparu asesiadau arbenigol ychwanegol neu’n gweithio’n uniongyrchol gyda’r plentyn. Fe fyddant hefyd yn awgrymu targedau newydd ar gyfer y plentyn neu berson ifanc.

Dyma rai o’r gweithwyr proffesiynol sy’n gweithio gyda phlant a phobl ifanc:

CADY

Rhaid i bob ysgol, ar wahân i leoliadau Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY) arbenigol, ddynodi aelod o staff i weithredu fel Cydlynydd Anghenion Dysgu Ychwanegol (neu CADY).

Mae’r un cyfrifoldeb ar ofalwyr plant achrededig sy’n perthyn i rwydweithiau wedi’u cymeradwyo. Yn y lleoliadau yma, gall rôl y CADY gael ei rhannu rhwng gofalwyr plant unigol a chydlynydd y rhwydwaith.

CADY sy’n gyfrifol am:

  • Ysgrifennu a gweithredu’r polisi Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY).
  • Cyfathrebu a rhoi cyngor i staff yr ysgol ynglŷn â materion ADY
  • Rheoli staff ADY cynorthwyol
  • Penderfynu os oes gan y plentyn ADY, ar y cyd ag arbenigwyr allanol.
  • Cyfrannu at hyfforddiant mewn swydd ar gyfer athrawon.
  • Cyfathrebu â rhieni plant sydd ag ADY a threfnu cyfarfodydd adolygu.
  • Sicrhau fod cynllun addysg unigol (neu grŵp) addas yn ei le.
  • Goruchwylio gweithredu polisi ADY yr ysgol o ddydd i ddydd.
  • Cydlynu’r ddarpariaeth ar gyfer plant sydd ag ADY.
  • Rheoli’r Cynorthwywyr Cymorth Dysgu (LSAs) neu’r Cynorthwywyr Dysgu (TAs).
  • Goruchwylio cofnodion yr holl blant sydd ag ADY.
  • Cyfathrebu gydag asiantaethau allanol, yn cynnwys athrawon ymgynghorol a’r gwasanaethau seicoleg addysgol, y gwasanaethau iechyd a chymdeithasol, a chyrff gwirfoddol.

Athro/ Athrawes Cynnal Ymddygiad

Athro neu athrawes gefnogi sy’n gweithio gydag ysgolion ac yn cynnig cyngor a chefnogaeth er mwyn datblygu amrywiaeth eang o strategaethau i reoli ymddygiad disgyblion unigol a helpu lleihau’r tebygolrwydd o eithrio. Eu nod yw hybu amgylchedd ddysgu ac addysgu cadarnhaol a chynhyrchiol. Maent hefyd yn cefnogi, hyfforddi ac yn gweithio gyda staff cynorthwyol ym maes rheoli ymddygiad.

Gweithiwr Gofal Cymdeithasol Plant

Mae Gweithiwr Gofal Cymdeithasol plant yn cefnogi anghenion cymunedau, teuluoedd ac unigolion. Maent yn darparu gwasanaethau ar gyfer plant a theuluoedd (yn ogystal ag oedolion a rhai sydd ag anghenion iechyd meddyliol a chorfforol).

Athro / Athrawes Ddosbarth

Person proffesiynol yw’r athro/athrawes ddosbarth sy’n gyfrifol am ddysgu dosbarth o blant neu bobl ifanc. Mae’r berthynas rhwng plant â’u hathrawon yn tueddu i fod yn agosach yn yr ysgol gynradd lle maent yn gweithredu fel tiwtor dosbarth ac athro/athrawes arbenigol trwy gydol y dydd. Yn yr ysgol uwchradd, mae athrawon dosbarth yn arbenigo mewn pynciau penodol (e.e. Bioleg neu Gymraeg).

Swyddog Lles Addysg (EWO)

Mae’r Swyddog Lles Addysg yn cynnig cefnogaeth arbenigol i rieni ac ysgolion o safbwynt lles a phresenoldeb disgyblion. Maent yn gweithio gydag asiantaethau eraill i hybu presenoldeb a lles. Maent yn gyfrifol am sicrhau presenoldeb plant o oed ysgol statudol yn yr ysgol.

Seicolegydd Addysgol (Ed Psych neu EP)

Mae Seicolegwyr Addysgol yn cefnogi ysgolion i ddiwallu Anghenion Dysgu Ychwanegol plant a phobl ifanc. Mae gwaith y Seicolegydd Addysgol yn cynnwys:

  • Asesu
  • Arsylwi
  • Ymyrraeth
  • Ymgynghori
  • Hyfforddi
  • Ymchwil

Maent yn gweithio mewn ysgolion yn bennaf, ond hefyd mewn lleoliadau cyn-ysgol ac yn y cartref. Weithiau bydd Seicolegwyr Addysgol yn gweithio gyda phlant a phobl ifanc. Bryd arall, maent yn gweithio gydag athrawon ac oedolion eraill ar ran y plentyn. Eu prif orchwyl yw helpu gyda materion sy’n achosi problemau neu ofid i blant. Gall y rhain fod yn ymwneud â dysgu, ymddygiad, rhyngweithiadau cymdeithasol neu les emosiynol. Drwy ymgynghori â phlant, pobl ifanc a’r athrawon sy’n gweithio gyda nhw, maent yn penderfynu ar gynllun. Bydd y cynllun yn cynnwys camau gweithredu a ddylai arwain at ddatrysiad. Maent yn pennu amser ar gyfer adolygu datblygiad er mwyn gweld os yw’r cynllun yn gweithio. Mae Seicolegwyr Addysgol hefyd yn chwarae rhan yn y broses amlasiantaethol o adnabod Anghenion Dysgu Ychwanegol sylweddol ac argymell y ffordd orau i fynd i’r afael â’r anghenion hynny.

Gweithiwr Cefnogi Teuluoedd

Mae Gweithiwr Cefnogi Teuluoedd yn cynnig help ymarferol a chefnogaeth emosiynol i deuluoedd sy’n wynebu anawsterau tymor byr a hir dymor. Adran gwasanaethau cymdeithasol yr Awdurdod Lleol sy’n eu cyflogi fel arfer. Maent yn darparu cefnogaeth i deuluoedd, gan roi’r hyder iddynt fynd i’r afael ag amrywiol sialensiau, lleihau problemau a heriau ac, mewn rhai achosion, yn helpu i sicrhau fod plant yn cael aros gyda’u teuluoedd.

Athro Dosbarth / Athrawes Ddosbarth

Swydd Athro/Athrawes Ddosbarth yw gofalu am ddosbarth penodol o ddisgyblion, a’u helpu gydag unrhyw broblem. Yn yr ysgol gynradd, y duedd yw bod yr athro hwn/athrawes hon yn aros gyda’r dosbarth trwy gydol y dydd. Yn yr ysgol Uwchradd, mae gan yr Athro Dosbarth/Athrawes Ddosbarth gyfrifoldebau bugeiliol am ddosbarth penodol o bobl ifanc

Gweithiwr lechyd Porffesiynol

Mae gweithiwr iechyd proffesiynol yn canolbwyntio ar anghenion iechyd plant a phobl ifanc. Gall fod yn Feddyg, yn Ymarferydd Arbenigol neu’n Weithiwr Nyrsio Proffesiynol.

Therapydd Galwedigaethol (OT)

Gweithiwr proffesiynol sy’n cael ei gyflogi gan yr Ymddiriedolaeth Iechyd i wethio gyda’r plentyn, y rhieni a’r athrawon. Mae Therapyddion Galwedigaethol yn defnyddio technegau therapiwtig (yn cynnig cyngor am offer ac addasiadau amgylcheddol yn ôl yr angen) er mwyn gwella gallu’r plentyn i gael mynediad at y cwricwlwm ffisegol a dysgu.

Y Tim Amlasiantaeth

Mae’r Tîm Amlasiantaeth yn gweithio ar draws amrywiol sefydliadau er mwyn darparu gwasanaethau i blant a phobl ifanc sydd ag anghenion lluosog. Maent yn gweithio ar y cyd i gynnig cefnogaeth amrywiol i’r unigolyn yn ôl y galw. Amcan gwaith amlasiantaethol yw darparu ymateb di-dor i unigolion sydd ag anghenion lluosog a chymhleth.

Pediatrydd

Meddyg sy’n arbenigo ym maes anghenion babanod a phlant.

Swyddog Partneriaeth Rhieni

Mae’r Swyddog Partneriaeth Rhieni (y cyfeirir ato weithiau fel Ymgynghorydd Cefnogi Rheini) yn cefnogi rhieni/gofalwyr plant sydd ag Anghenion Addysg Arbennig. Maent hefyd yn cefnogi ac yn diwallu anghenion rhieni/gofalwyr, ysgolion a’r Awdurdod Lleol.

Ffisiotherapydd

Arbenigwr sy’n gweithio gyda phlant a phobl ifanc sy’n cael anhawster symud yw ffisiotherapydd. Maent yn gallu cynnig cyngor i rieni am ymarfer corff addas ar gyfer eu plant.

Seiciatrydd

Meddyg sy’n arbenigo ym maes atal, diagnosis a thrin plant sydd â salwch meddwl (neu’r ffordd y maent yn ymddwyn) yw Seiciatrydd Plant. I gymharu seicolegydd a seiciatrydd: ni all seicolegydd ragnodi meddyginiaeth, ond gall argymell i glaf gael ei weld gan seiciatrydd er mwyn derbyn meddyginiaeth. Yn yr un modd, mae seiciatryddion yn aml yn cyfeirio cleifion at seicotherapyddion a seicolegwyr er mwyn cael cyngor a therapi.

Athro / Athrawes Ymgynghorol Arbenigol

Mae Athro/Athrawes Ymgynghorol Arbenigol yn cynghori ysgolion ynglŷn ag angen ychwanegol penodol, yn unol â’u gwybodaeth a’u profiad arbenigol. Yr Awdurdod Lleol sy’n gyfrifol am yr athrawon profiadol, cymwysedig yma sy’n darparu cefnogaeth fedrus ar gyfer plant â nam cyfathrebu, ymddwyn neu synhwyraidd yn ogystal ag anawsterau dysgu cyffredinol.

Y Gwasanaeth Anghenion Synhwyraidd / Y Tim Nam ar y Synhwyrau

Tîm o staff addysgu, a rhai nad ydynt yn addysgu, cymwysedig, profiadol sy’n darparu cymorth arbenigol ar gyfer plant sydd â nam ar eu clyw, eu golwg neu aml synhwyraidd, gan gynnwys nam ar eu clyw neu eu golwg.  Mae staff addysgu’n cynnig amrywiaeth eang o sgiliau er mwyn addysgu a chefnogi plant a theuluoedd o adeg diagnosis yn y blynyddoedd cynnar pwysig a thrwy gydol eu cyfnod yn yr ysgol.

Therapydd laith a Lleferydd (SLT)

Mae therapydd iaith a lleferydd yn weithiwr proffesiynol sy’n cael ei gyflogi gan yr Ymddiriedolaeth Iechyd i weithio gyda’r plentyn, y rheini ac athrawon. Maent yn defnyddio technegau therapiwtig i gefnogi, gwella a gofalu am blant a phobl ifanc sy’n wynebu anawsterau wrth gyfathrebu, bwyta, yfed a llyncu.

Cynorthwyydd Addysgu

Person sy’n cael ei gyflogi gan yr ysgol i gefnogi dysgu’r plant dan gyfarwyddyd yr athro dosbarth yw’r Cynorthwyydd Addysgu (y cyfeirir ato/ati hefyd fel Cynorthwyydd Cymorth Dysgu neu Gynorthwyydd Cyffredinol) (TA/LSA/GA).

Cefnogaeth Leol yng Ngorllewin Cymru

Mae’r Gwasanaethau Partneriaeth Rhieni yn rhoi cymorth a chyngor i rieni sydd â’u plant ag Anghenion Dysgu Ychwanegol. Mae gwybodaeth a chyngor ar gael gan dîm penodol sy’n darparu gwybodaeth gywir a niwtral.